អំឡុងពេលជំងឺគ្រុនផ្តាសាយ H1N1 រាតត្បាតជាសកលកាលពីជាង ១០០ឆ្នាំមុន គ្រូពេទ្យបានព្យាបាលដោយដាក់អ្នកជំងឺហាលខ្យល់បរិសុទ្ធ និងក្រោមពន្លឺព្រះអាទិត្យ
ក្នុងអំឡុងពេលមានជំងឺគ្រុនផ្តាសាយ H1N1 រាតត្បាតជាសកល កាលពីជាង ១០០ឆ្នាំមុន (ឆ្នាំ១៩១៨) គ្រូពេទ្យបានរកឃើញថា អ្នកជំងឺគ្រុនផ្តាសាយធ្ងន់ធ្ងរដែលបានព្យាបាលជំងឺនៅបរិស្ថានខាងក្រៅ ឆាប់បានធូរសះស្បើយជាងអ្នកដែលព្យាបាលនៅក្នុងបន្ទប់។ ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃខ្យល់ស្រស់ថ្លា និងពន្លឺព្រះអាទិត្យ ហាក់ដូចជាបានការពារពីការស្លាប់ក្នុងចំណោមអ្នកជំងឺ និងការឆ្លងក្នុងចំនោមបុគ្គលិកពេទ្យ។ ដូច្នេះតើវាអាចជួយឱ្យយើងរួចផុតពីវីរុស COVID-19 ដែរឬទេ? យ៉ាងណាបើយោងតាមលោក Richard Hobday អ្នកជំនាញខាងការត្រួតពិនិត្យការឆ្លងមេរោគ និងសុខភាពសាធារណៈ បានឆ្លើយថា វាអាចបាន។
មេរៀន៥ចំណុចដែលយើងគួរដឹងអំពីការព្យាបាលនៅជំនាន់មានការផ្ទុះជំងឺគ្រុនផ្តាសាយ H1N1 ឆ្នាំ១៩១៨៖
១. ការព្យាបាលដោយដាក់នៅហាលក្រៅ៖ ក្នុងអំឡុងពេលមានជំងឺរាតត្បាតធំ កន្លែងដែលអាក្រក់បំផុតពីរ គឺបន្ទាយទាហាន និងនាវាកងទ័ព។ ខ្យល់អាកាសចង្អៀត និងខ្យល់អាកាសមិនល្អ ធ្វើឱ្យទាហាន និងនាវិកប្រឈមនឹងហានិភ័យខ្ពស់នៃការឆ្លងជំងឺផ្តាសាយ និងការឆ្លងផ្សេងទៀត ដែលជារឿយៗវាកើតមានឡើង។ ពួកគេមិនស្លាប់ដោយសារជំងឺផ្តាសាយទេ ប៉ុន្តែពួកគេបានស្លាប់ដោយសាររលាកសួត និងផលវិបាកផ្សេងទៀតដោយសារខ្យល់មិនល្អទាំងនេះ។ វិធីព្យាបាលដាក់ហាលក្រៅនេះ បានក្លាយជាជម្រើសសម្រាប់អ្នកជំងឺតរៀងមក រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៥០ នៅពេលដែល «អង់ទីប៊ីយ៉ូទិក» ត្រូវបានគេយកមកប្រើប្រាស់ជំនួសវិញ។
២. ខ្យល់ស្រស់គឺជាអ្នករំងាប់មេរោគដ៏ពូកែ៖ អ្នកជំងឺដែលត្រូវបានព្យាបាលនៅក្រោមពន្លឺព្រះអាទិត្យ ហាក់ដូចជាមិនសូវប្រឈមនឹងមេរោគឆ្លង ដែលជារឿយៗមានវត្តមាននៅតាមបន្ទប់មន្ទីរពេទ្យនោះទេ។ ហើយនៅទសវត្សឆ្នាំ១៩៦០ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រក្រសួងការពារជាតិ ក៏បានបង្ហាញថាខ្យល់បរិសុទ្ធ គឺពិតជាថ្នាំសម្លាប់មេរោគធម្មជាតិមែន។ ពួកគេមិនអាចបញ្ជាក់ច្បាស់ថា តើកត្តានេះមកពីអ្វីនោះទេ ប៉ុន្តែពួកគេបានរកឃើញថា វាមានប្រសិទ្ធភាពទាំងពេលយប់ និងថ្ងៃ។
៣. ពន្លឺព្រះអាទិត្យនិងការឆ្លងជំងឺផ្តាសាយ៖ ការដាក់អ្នកជំងឺព្យាបាលនៅក្រោមកម្តៅថ្ងៃប្រហែលជាអាចជួយបាន ព្រោះវាធ្វើឱ្យវីរុសផ្តាសាយអសកម្ម។ វាក៏សម្លាប់បាក់តេរីដែលបណ្តាលឱ្យមានការឆ្លងទៅក្នុងសួត និងការឆ្លងផ្សេងទៀតនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យផងដែរ។ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ គ្រូពេទ្យវះកាត់យោធាតែងតែប្រើពន្លឺព្រះអាទិត្យ ដើម្បីព្យាបាលរបួសដែលបានឆ្លងរោគ។ ទាំងនេះគ្រាន់តែជាអ្វីដែលពួកគេធ្លាប់ដឹង ប៉ុន្តែអ្វីដែលកាន់តែពិសេសនៅក្រោមកម្ដៅព្រះអាទិត្យគឺ វីតាមីន D ដែលជាវីតាមីនដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់រាងកាយ។
៤. ម៉ាស់ កូរ៉ូណា និងជំងឺផ្តាសាយ៖ បច្ចុប្បន្នម៉ាស់កំពុងខ្វះខាតនៅក្នុងប្រទេសចិន និងកន្លែងផ្សេងទៀត។ វាត្រូវបានគេចាប់ផ្ដើមប្រើកាលពី ១០០ឆ្នាំមុន ក្នុងពេលមានជំងឺគ្រុនផ្ដាសាយ H1N1 ដើម្បីព្យាយាមបញ្ឈប់ការរីករាលដាល ព្រោះម៉ាស់អាចផ្តល់នូវការការពារតិចតួចពីការឆ្លង។ ប៉ុន្តែម៉ាស់មិនអាចច្រោះយកភាគល្អិតនៃខ្យល់ចេញចូលទេ (airborne)! ដូច្នេះហើយឆ្នាំ១៩១៨ នរណាម្នាក់ដែលនៅមន្ទីរពេទ្យនៅបូស្តុន ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកជំងឺត្រូវពាក់ម៉ាស់ច្នៃ (improvised face mask) ដែលម៉ាស់ត្រូវការដូរថ្មីរាល់ ២ម៉ោងម្ដង។
៥. មន្ទីរពេទ្យបណ្តោះអាសន្ន៖ បុគ្គលិកនៅមន្ទីរពេទ្យរក្សាអនាម័យផ្ទាល់ខ្លួន និងបរិស្ថានឱ្យបានខ្ពស់បំផុត។ រឿងនេះបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការធ្វើឱ្យអត្រាឆ្លង និងការស្លាប់ទាប នៅជំនាន់នោះ។ ផ្ទុយទៅវិញប្រទេសជាច្រើនមិនបានត្រៀមខ្លួន សម្រាប់ប្រឈមការរាតត្បាតគ្រុនផ្តាសាយបែបធ្ងន់ធ្ងរនោះទេ។ សេវាសុខភាពរបស់ពួកគេនឹងបវឹកវរ ប្រសិនបើមានការរាតត្បាតខ្លាំងដូចជំនាន់នោះ។ ថ្វីបើថ្នាំបង្ការ និងថ្នាំប្រឆាំងវីរុសអាចជួយបាន, ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចអាចមានប្រសិទ្ធភាពចំពោះជំងឺរលាកសួត និងផលវិបាកផ្សេងទៀតបានមែន ប៉ុន្តែចំនួនប្រជាជនពិភពលោកភាគច្រើននឹងមិនមានលទ្ធភាពបានទទួលយកវានោះទេ។ ដូច្នេះប្រសិនការរាតត្បាតដូចជំនាន់ឆ្នាំ១៩១៨ មានឡើងមែន នៅពេលនោះការព្យាបាលបែបចំហរមេឃ និងខ្យល់បរិសុទ្ធអាចយកប្រើការបាន៕
អត្ថបទ៖ លីដា